У дыскусіях бяруць удзел прадстаўнікі Беларусі, Расіі, Кітая, Японіі, Індыі, Венесуэлы, Грэцыі, Намібіі, Ірака, Сербіі, Азербайджана, Кыргызстана, Казахстана, Узбекістана, Балгарыі, Малдовы, Босніі і Герцагавіны.
Пленарнае пасяджэнне адкрыла старшыня аргкамітэта канферэнцыі, доктар гістарычных навук, рэктар ГрДУ імя Янкі Купалы Ірына Кітурка:
– Наша канферэнцыя «Беларуская паліталогія: разнастайнасць у адзінстве», якая ўжо больш за дваццаць гадоў жыве ў Беларусі, заўсёды прысвечана актуальным пытанням. Два гады таму мы абмяркоўвалі 30-годдзе інстытута прэзідэнцтва ў нашай краіне. У гэтым годзе мы будзем гаварыць аб лічбавых тэхналогіях і штучным інтэлекце ў забеспячэнні інфармацыйна-палітычнай бяспекі нашай дзяржавы.
З прывітальным словам да ўдзельнікаў звярнуўся начальнік Сакратарыята Усебеларускага народнага сходу, старшыня ГА "Беларускі рэспубліканскі саюз юрыстаў" Валерый Міцкевіч:
– Яшчэ на першым Усебеларускім народным сходзе Кіраўнік дзяржавы адзначаў нацэленасць асобных сродкаў масавай інфармацыі на распальванне ў грамадстве варожасці і духу канфрантацыі. З таго часу, як лічбавізацыя стала рухаючай сілай прагрэсу, Усебеларускі народны сход надае вялікую ўвагу тым перавагам, якія яна дае для сацыяльна-эканамічнага развіцця краіны, і абазначае рызыкі бяздумнага і супрацьпраўнага выкарыстання лічбавых тэхналогій.
Валерый Вацлававіч падкрэсліў, што лічбавы парадак дня літаральна праймае зацверджаную Праграму сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2026–2030 гады:
– Дакумент вызначыў лічбавую трансфармацыю адным з прыярытэтаў развіцця краіны на пяцігодку. У сваю чаргу, аналіз узніклых у кантэксце цыфравізацыі выклікаў і рызык для нацыянальных інтарэсаў быў зроблены пры абмеркаванні Канцэпцыі нацыянальнай бяспекі Рэспублікі Беларусь, зацверджанай УНС у красавіку 2024 года. У дакуменце пастаўлены канкрэтныя задачы па процідзеянні негатыўным наступствам цыфравізацыі.
Старшыня Цэнтральнай выбарчай камісіі Рэспублікі Беларусь Ігар Карпенка ў сваім выступленні адзначыў:
– Асаблівую значнасць нашай канферэнцыі надае той факт, што яна праходзіць у год 30-годдзя Усебеларускага народнага сходу - важнейшага інстытута дэмакратыі, які на працягу трох дзесяцігоддзяў садзейнічае кансалідацыі беларускага грамадства і фарміраванню стратэгічных рашэнняў у інтарэсах нашай краіны. Сёння мы сабраліся тут, каб абмеркаваць ключавыя выклікі і магчымасці, якія адчыняюцца перад сусветнай супольнасцю ў эпоху імклівага развіцця лічбавых тэхналогій.
Ігар Васільевіч акцэнтаваў увагу на тым, што штучны інтэлект, кібербяспека і лічбавая трансфармацыя становяцца не толькі інструментамі прагрэсу, але і важнымі элементамі забеспячэння стабільнасці і бяспекі дзяржавы.
З прывітальным словам ад імя Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь Андрэя Іванца звярнуўся рэктар Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы Юрый Бондар:
– УНС заўсёды быў і застаецца шчытом стабільнасці нашай краіны. Аднак сёння, у эпоху татальнай цыфравізацыі, абарона суверэнітэту і нацыянальных інтарэсаў выйшла далёка за межы класічных інстытутаў. Мы з вамі сабраліся не проста абмеркаваць бягучыя трэнды - можна з упэўненасцю сказаць, што сёння мы стаім на парозе глабальнай змены гістарычных фармацый.
Ён адзначыў, што Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь актыўна падтрымлівае маладзёжныя ініцыятывы, накіраваныя на стварэнне бяспечнага лічбавага асяроддзя. Яскравым прыкладам служаць маладзёжныя атрады па кібербяспецы, праекты маладых вучоных па распазнанні фэйкаў з дапамогай штучнага інтэлекту, а таксама студэнцкія валанцёрскія атрады па прасоўванні лічбавай пісьменнасці сярод насельніцтва:
– Нашы студэнты не проста адаптуюцца да лічбавай эпохі, яны актыўна ствараюць айчынны бяспечны кантэнт і абараняюць гістарычную праўду на прасторах інтэрнэту.
Таксама да ўдзельнікаў форуму з прывітальным адрасам ад імя старшыні Гродзенскага абласнога выканаўчага камітэта Юрыя Караева звярнуўся намеснік старшыні Гродзенскага аблвыканкама Віктар Пранюк, які адзначыў важнасць міжрэгіянальнага і міжнароднага супрацоўніцтва ў пытаннях інфармацыйнай гігіены і бяспекі:
– Гродзенская вобласць здаўна мае рэпутацыю эфектыўнай пляцоўкі для ўстанаўлення і развіцця ўзаемавыгаднага міжнароднага супрацоўніцтва, абмеркавання актуальных праблем і выпрацоўкі канструктыўных рашэнняў у палітычнай, эканамічнай і сацыяльнай сферах. Сёння геапалітычны лад свету перажывае перыяд інтэнсіўнай трансфармацыі, якая характарызуецца пераходам ад аднапалярнасці да шматпалярнасці. Гэты працэс суправаджаецца крызісам міжнароднага права, ростам рэгіянальных канфліктаў і ўзмацненнем жорсткасці барацьбы за крытычныя рэсурсы, што робіць абарону нацыянальнай бяспекі прыярытэтнай задачай для большасці дзяржаў. Лічбавыя тэхналогіі сталі неад'емнай часткай усіх сфер нашага жыцця, дзейнічаючы і як паскаральнік сацыяльна-эканамічнага развіцця, і як крыніца новых складаных рызык і пагроз. Асноўнымі задачамі на стыку цыфравізацыі і глабальнай стабільнасці з'яўляюцца забеспячэнне міжнароднай інфармацыйнай бяспекі, навучанне навыкам працы ў лічбавым асяроддзі і кіраванне рызыкамі новых тэхналогій, перш за ўсё - штучным інтэлектам.
Ад імя Андрэя Шутава, прэзідэнта Расійскага таварыства палітолагаў, дэкана факультэта паліталогіі МДУ імя М.В. Ламаносава, доктара гістарычных навук, прафесара, члена-карэспандэнта Расійскай акадэміі навук з прывітальным словам да ўдзельнікаў канферэнцыі звярнуўся Аляксандр Шырынянц, доктар палітычных навук, прафесар, загадчык кафедры гісторыі сацыяльна-палітычных вучэнняў факультэта паліталогіі МДУ імя М.У. Ламаносава; прафесар кафедры параўнальнай паліталогіі факультэта гуманітарных і сацыяльных навук Расійскага ўніверсітэта дружбы народаў імя Патрыса Лумумбы. Адзначым, што Аляксандр Шырынянц з'яўляецца ганаровым госцем і выпускніком юрыдычнага факультэта ГрДУ імя Янкі Купалы.
– Сённяшняя канферэнцыя аб'ядноўвае ўдзельнікаў вакол тэмы «Беларуская паліталогія: разнастайнасць у адзінстве». Важна падкрэсліць, што першая такая канферэнцыя была праведзена сумеснымі намаганнямі палітолагаў Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М.В. Ламаносава і Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.
Пленарнае пасяджэнне было прысвечана аналізу ролі дзяржаўных інстытутаў у эпоху лічбавых змен. Асаблівую ўвагу эксперты ўдзялілі юбілею Усебеларускага народнага сходу. Доктар гістарычных навук, прафесар, рэктар Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, член ЦВК Рэспублікі Беларусь Дзяніс Дук прадставіў маштабны гістарычны экскурс, раскрыўшы працэс інстытуцыяналізацыі ВНС - ад яго вытокаў да набыцця канстытуцыйнага статусу. Намеснік начальніка Сакратарыята - начальнік упраўлення экспертна-аналітычнай работы Сакратарыята Усебеларускага народнага сходу Ігар Галубіцкі падрабязна спыніўся на тым, як у сучасных умовах ВНС забяспечвае інфармацыйна-палітычную бяспеку краіны, становячыся надзейным шчытом на шляху лічбавых выклікаў. Адной з самых вострых тэм стала забеспячэнне электаральнага суверэнітэту. Старшыня ЦВК Рэспублікі Беларусь Ігар Карпенка акцэнтаваў увагу на абароне права выбару грамадзян ва ўмовах татальнай цыфравізацыі і знешняга націску. Сваім практычным вопытам падзяліўся эксперт аддзела праграмна-тэхнічнага забеспячэння і бяспекі даных апарата Цэнтральнай камісіі па выбарах і правядзенні рэферэндумаў Кыргызскай Рэспублікі Улан Мурзаеў, расказаўшы аб укараненні праграмна-тэхнічных рашэнняў у выбарчы працэс сваёй рэспублікі. Аб рызыках і магчымасцях будучыні гаварыў доктар палітычных навук, дацэнт кафедры гісторыі і тэорыі палітыкі факультэта паліталогіі, навуковы кіраўнік адукацыйнай праграмы "Канфлікталогія" МДУ імя М.В. Ламаносава Сяргей Фядорчанка. У сваім дыстанцыйным дакладзе ён узняў тэму «віртуальных палітыкаў», прааналізаваўшы, як штучны інтэлект можа мяняць ход выбарчых кампаній і якія абмежаванні павінны існаваць для нейрасетак у вялікай палітыцы. Тэму тэхналагічных пагроз працягнуў доктар палітычных навук, прафесар, дэкан факультэта паліталогіі Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта Аляксандр Курачкін, папярэдзіўшы аб рызыках «лічбавага неакаланіялізму», калі тэхналагічная перавага можа выкарыстоўвацца як інструмент палітычнага ўплыву. Важнасць ідэалагічнай работы падкрэсліў Віктар Ватыль, доктар палітычных навук, прафесар, загадчык кафедры паліталогіі і сацыялогіі ГрДУ імя Янкі Купалы, старшыня РГА «Беларускае таварыства палітолагаў», член Навукова-экспертнага савета пры ЦВК Рэспублікі Беларусь. Віктар Мікалаевіч прадставіў ідэйна-сімвалічнае вымярэнне лічбавай бяспекі, адзначыўшы, што абарона дзяржавы пачынаецца з абароны сэнсаў і каштоўнасцей. Аб новых тэндэнцыях у інфармацыйнай прасторы Беларусі і аб тым, як мяняецца палітычная камунікацыя сёння, расказала кандыдат палітычных навук, дацэнт, намеснік дырэктара Беларускага інстытута стратэгічных даследаванняў Таццяна Шэндзік.
Эксперты сышліся на думцы: у свеце, дзе інфармацыя становіцца галоўным рэсурсам, аб'яднанне намаганняў вучоных і практыкаў - адзіны спосаб забяспечыць мірнае і суверэннае развіццё дзяржавы.
Арганізатары канферэнцыі падрыхтавалі насычаную двухдзённую праграму, якая ахоплівае самыя актуальныя аспекты лічбавай бяспекі. Пасля пленарных пасяджэнняў удзельнікаў чакае пасяджэнне Прэзідыума РГА "Беларускае таварыства палітолагаў", а таксама наведванне Музея гісторыі ГрДУ імя Янкі Купалы. Завершыцца дзень вялікай агляднай экскурсіяй па гістарычным цэнтры Гродна.
У другі дзень, 22 мая, работа канферэнцыі будзе арганізавана ў шасці тэматычных секцыях: "Сучасная дзяржава ва ўмовах лічбавай трансфармацыі: міжнародныя і нацыянальныя практыкі і канцэпты забеспячэння бяспекі", "Лічбавы суверэнітэт беларускай дзяржавы: ад тэорыі да практыкі", "Лічбавыя тэхналогіі і выбарчы працэс: міжнародны вопыт і нацыянальныя рэаліі", "Лічбавыя медыя ў забеспячэнні інфармацыйна-палітычнай бяспекі дзяржавы: рызыкі, выклікі, пагрозы і мадэлі процідзеяння", "Міжнародная бяспека і тэхналогіі штучнага інтэлекту: глабальны і рэгіянальны кантэкст" і "Гісторыя, тэорыя і практыка палітычных інстытутаў і працэсаў у сучасным свеце і Рэспубліцы Беларусь".
Акрамя таго, адбудзецца прэзентацыя навукова-прыкладных даследаванняў БІСД ў сферы актуальнага стану, праблем і перспектыў развіцця лічбавай трансфармацыі Беларусі. Вынікі канферэнцыі будуць падведзены вечарам 22 мая, калі экспертная супольнасць сфармулюе фінальныя рэкамендацыі па забеспячэнні інфармацыйнай бяспекі дзяржавы.
Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы