Асаблівую грамадскую небяспеку на сённяшні дзень уяўляе інтэрнэт-махлярства. Зламыснікі выкарыстоўваюць метады сацыяльнай інжынерыі, уяўляючыся супрацоўнікамі праваахоўных органаў, банкаў або сотавых аператараў. Пад маркай «выратавання сваякоў», «блакіроўкі падазроных транзакцый» або «падаўжэння дагавораў сувязі» яны атрымліваюць доступ да асабістых дадзеных і фінансавых сродкаў грамадзян. Ашуканцы рассылаюць электронныя лісты з просьбай тэрмінова перавесці грошы на чужы рахунак ад імя блізкіх, якія нібыта трапілі ў бяду. У сацыяльных сетках і месэнджарах яны ствараюць фэйкавыя акаўнты з імем і фатаграфіяй кіраўніка арганізацыі і адпраўляюць інструкцыі па перакладзе сродкаў.
Зламыснікі могуць прадстаўляцца супрацоўнікамі дзяржорганаў, банкаў, прадаўцамі, інвестарамі, брокерамі, работнікамі службаў сувязі (Белпошта, Белтэлекам, А1, МТС), а таксама прадстаўнікамі камунальных служб (энерганагляду, водаканала, газавай службы). Яны запалохваюць ахвяр падазрэннямі ў злачынстве, пагражаюць правядзеннем ператрусу, выдумляюць складаныя сітуацыі са сваякамі, заяўляюць аб заканчэнні тэрміну дзеяння прыбора ўліку ці паслугі. Ашуканцы пераконваюць перавесці грошы на «бяспечны» рахунак, унесці перадаплату за тавар, зрабіць унёсак у інвестыцыйны праект, перадаць асабістыя дадзеныя, коды з паведамленняў або ўсталяваць іншае прыкладанне.
Важна памятаць: ашуканцы тэлефануюць праз месэнджэры ці з невядомых нумароў. У такіх выпадках рэкамендуецца не панікаваць, не верыць словам субяседніка і не выконваць ніякіх дзеянняў па просьбе трэціх асоб. Неадкладна спыніце размову, ператэлефануйце сваякам, каб пераканацца, што з імі ўсё ў парадку, і паведаміце аб званку ў міліцыю.
Для абароны ад кіберзлачынцаў не варта пераходзіць па спасылках з лістоў ад незнаёмцаў, клікаць на падазроныя карцінкі і кнопкі, верыць абяцанням раптоўных выйгрышаў. Не выкарыстоўвайце аднолькавыя паролі для розных акаўнтаў, не пакідайце асабістую інфармацыю ў адкрытых крыніцах і ніколі не паведамляйце свае персанальныя дадзеныя і рэквізіты банкаўскіх карт.
Асаблівую ўвагу трэба звярнуць на званкі з невядомых нумароў, калі субяседнік прадстаўляецца сваяком і паведамляе, што трапіў у бяду (напрыклад, адбылося ДТЗ) і яму тэрмінова патрэбны грошы для кампенсацыі шкоды. У такой сітуацыі неабходна неадкладна пакласці слухаўку і самастойна ператэлефанаваць да блізкага чалавека, каб праверыць інфармацыю. Ні ў якім разе не перадавайце грошы кур'ерам і адразу паведаміце пра тое, што здарылася ў міліцыю.
Не рэкамендуецца паведамляць незнаёмцам свой лагін і пароль, адчыняць файлы з неправераных крыніц, заходзіць на сайты, якія сістэма абароны кампутара лічыць падазронымі. Карыстачам варта выкарыстоўваць мабільныя прыкладанні банка, пераходзіць у інтэрнэт-банкінг толькі з афіцыйнага сайта банка, правяраць адрас інтэрнэт-банкінгу ў адрасным радку (паміж апошняй кропкай і першай нахільнай рысай павінна быць толькі .by/), актываваць на карце паслугу 3-D Secure (пацвярджэнне плацяжоў SMS-кодам), не пераходзіць у SMS-коды ад банка і код з адваротнага боку карты для атрымання грашовых сродкаў, а таксама не пераходзіць па спасылках з паведамленняў для доступу да банкаўскіх сэрвісаў.
Памятайце: лепшая абарона ад ашуканцаў – ваша асцярожнасць. Адзін званок блізкім і адна хвіліна праверкі выратуюць вашыя зберажэнні. Не дайце сябе падмануць!
У сувязі з частымі выпадкамі правапарушэнняў у інфармацыйнай сферы і ростам актыўнасці кіберзлачынцаў Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь звяртае ўвагу на неабходнасць прыняцця дадатковых мер па забеспячэнні кібербяспекі навучэнцаў і супрацоўнікаў, уключаючы прафесарска-выкладчыцкі склад.




